Իմ մեծ, չաղ, պարսկական ճամփորդությունը․ մաս 13․ ավազի արքայությունը

Բոլորիս մոտ էլ, կարծում եմ, լինում են օրեր, երբ թվում է, թե անիմաստ ժամանակ ենք կորցնում, պտտվում ենք մեկ կետի շուրջ, ետ ու առաջ գնում, բայց օրվա վերջում ամեն ինչ փոխվում է, հասկանում ես, որ էդ անկապությունը քեզ տանում էր դեպի մի կարևոր հանգուցալուծման։ Ճամփի վրա նման զգացողություն շատ էի ունենում, բայց հետո վերլուծելով հասկանում էի, որ ամեն ինչը իր տեղում էր ու իրար հետ փոխկապակցված, ամեն ինչը լինում էր փորձառության գանձանակդ լցնելու համար։

(more…)

Advertisements

Իմ մեծ, չաղ, պարսկական ճամփորդությունը․ մաս 12․ շաքարաքլոր

Մի հետաքրքիր երևույթ է անկախ ճամփորդելը՝ ամբողջ փորձառությունդ կախված է հանգամանքներից ու տեղացի ժողովրդից. ի վերջո կյանքում, ու հատկապես ճամփի վրա, ամեն ինչն էլ մարդկանց փոխհարաբերություններին է վերաբերվում (անգլերեն ասած՝ it’s all about people)։ Իրանցիների հյուրընկալության բարձր աստիճանը մեր ճամփորդությունը դարձրեց ավելի հեշտ, քան կարող էի պատկերացնել, բայց, հյուր լինելով մեկի տանը, դու կորցնում ես քո լիակատար ազատությունը՝ դու էլ պետք է իրենց քմահաճույքով գնաս։ Այս մեկ օրվա պատմությունը որոշեցի ձեզ հետ կիսել՝ ցույց տալով ոչ միայն ժողովրդին շրջապատող պայմանները, այլև մարդկանց ներքին կենցաղը։

(more…)

Իմ մեծ, չաղ, պարսկական ճամփորդությունը․ մաս 11․ պտոյտ մը Նոր Ջուղայի թաղերու մեջ

Եթե երբևէ հայտնվեք Սպահանում և ցանկանաք մի երեք-չորս դար ետ ճամփորդել՝ հասկանալու համար հայերի կյանքը իսլամական ափերում, ապա պարզապես դադարեք հաշվել ձեր այցելության օրերը։ Նոյեմբերի վերջին շաբաթը մենք անընդհատ վերադառնում էինք Նոր Ջուղա և ամեն օր մի նոր անկյուն գտնում։ Սբ․ Ամենափրկիչ գլխավոր եկեղեցու պես շքեղորեն պատկերազարդված էր ոչ հեռու գտնվող սբ․Բեթղեհեմ եկեղեցին։

(more…)

Տատիկիս Լիբանանը․ մաս Ա

Երբ դուք բոլորդ սառում էիք էս հունվարի սկզբին, ես ու մամաս մի շաբաթով թռանք Լիբանան։ Սա հատուկ ճամփորդություն էր, քանի որ գնում էինք մի երկիր, որը տատիկիս ծննդավայրն է ու մինչև հիմա իր համար երազանքի պես բան է մնացել։ Տատիկիս մասին պատմել եմ դեռ թաբուլեի գրառմանս մեջ, ու այ էդ նույն տատիկն էլ 1946թվի հայրենադարձվելուց հետո ետ չի գնացել Բեյրութ։ Մենք, որպես իր երկու պատվիրակներ, գնացինք տեսնելու, թե ինչքանով է իր սիրելի քաղաքը պահպանել երբեմնի «փոքրիկ Փարիզի» տեսքը, ինչպիսին է այդ մի բուռ երկիրը ու նաև այցելելու տատիկիս մանկության հետ կապված վայրերը։

(more…)

Իմ մեծ, չաղ, պարսկական ճամփորդությունը․ մաս 10․ հայկական Իրանը

Ինձ միշտ թվում էր՝ երբ սկսեմ ակտիվ ճամփորդել, ոչ մի օր չեմ հանգստանա, անընդհատ առաջ կշարժվեմ, նոր տեղեր ու հուշարձաններ կուզեմ տեսնել։ Արի ու տես, որ ճամփորդությունը, քո ողջ կյանքի նման, մի պահ կանգ առնելու և անջատվելու կարիք ունի։ Իսլամական օրացույցով կիրակի օր էր՝ ջոմ-է, որը համընկնում է մեր ուրբաթ օրվան։ Այս օրը բոլորը դուրս են գալիս իրենց տներից, գնում այգի, սարեր մագլցում, այցելում հարազատներին, մի խոսքով իսկական «յոթերորդ օր» են անում։ Մեզ հյուրընկալող ընկերներ Էլհամն ու Ջավադը առավոտյան բանջարեղենով պաստա սարքեցին ավելի քան տասը հոգու համար, վերցրին բացօթյա հանգստի համար բոլոր անհրաժեշտ պարագաները, մեզ էլ գցեցին թևի տակ ու գնացինք իրենց տնից ոչ հեռու գտնվող Սոֆե այգին։

(more…)

Իմ մեծ, չաղ, պարսկական ճամփորդությունը. մաս 9. ձեռքի շնորհք

Նոր՝ տեքստս հավաքելուց առաջ, գազարի հյութ քամեցի-խմեցի, որպեսզի Սպահանի հետ կապված զգացողություններս վերակենդանացնեմ: Գազարի հյութը, որն ամեն օր քաղաքը ուսումնասիրելուց առաջ փոքրիկ կրպակներում խմում էինք, մեր ուղեղում նստեց որպես սպահանյան օրերի համեղ հիշողություններից մեկը: Առավոտները առողջ նախաճաշ էինք անում մեզ հյուրընկալող զույգի՝ Էլհամի ու Ջավադի հետ. ընկույզ, մոմով մեղր, գյուղի պանիր, քամած մածուն, թարմ հաց: Քանի՞ ընտանիքներ են Երևանում առավոտյան նրբերշիկի ու ձվածեղի փոխարեն նման բաներ ուտում: Քայլեցինք դեպի Զայանդեռուդ գետը՝ Խաջու կամուրջը լույսով տեսնելու համար: Ավելի մեծ ու շքեղ էր քան Սպահանի մնացած միջնադարյան կամուրջները: Կենտրոնում բազմանիստ աշտարակաձև հատված ուներ իր ձևավոր պատշգամբներով: Մի կողմում էլ աստիճանները իջնում էին ընդհուպ մինչև խշշան ջուրը: Ողջ գետի երկայնքով արևելյան կենսածառեր էին (Thuja orientalis) տնկած, որոնք կլորավուն ու փափուկ տեսք ունեին՝ իսկը գրկելու ծառեր:

(more…)

Իմ մեծ, չաղ, պարսկական ճամփորդությունը. մաս 8. մեծ ոգեշնչում

Արդեն երկու շաբաթ է, ինչ Իրանում էինք: Այլընտրանքային կերպով ճամփորդելը, օրինակ մեզ պես՝ ավտոստոպով, ծանոթ-անծանոթ մարդկանց հետ մնալով, ոտքի վրա սնվելով, իր հետաքրքրությունների հետ մեկտեղ նաև հոգնեցուցիչ կարող է լինել, մինչև վերջնականապես սա կդառնա քո ապրելակերպը: Մեր հայկական միջավայրում ճամփորդելը դիտարկվում է որպես գումար ունեցող մարդկանց մենաշնորհ, քանի որ բոլորիս ավանդական ուղեղը ուրիշ երկիր գնալը կապում է օդանավի տոմսի, հյուրանոցում մնալու, ուտել-խմելու, առևտուր անելու համար անհրաժեշտ փողի հետ: Մի պահ, եթե ընկալումը փոխենք և ճամփորդությունը դիտարկենք մեր հարմարավետության գոտուց դուրս պրծնելու, նորը բացահայտելու և մեզ վերածրագրավորելու հնարավորություն, մի կողմ թողնենք մեր կոկիկ ու մաքուր պայմանները, և, ամենակարևորը, հիշենք, որ ամեն ինչ չէ փողով լուծվում, միգուցե լուսանկարներով ու հեռուստացույցով տեսած երազային «հեռավոր» երկրները մի օր կդառնան մեր կողմից ապրած իրական փորձառություն: (Այստեղ փորձում էի շարադրել, թե տեխնիկապես ինչպես կարող եք դա իրագործել, բայց հասկացա, որ նրանք, ովքեր անկեղծ ուզում են ճամփորդել աշխարհը բացահայտելու համար ու չեն կառչում իրենց գրպանի տարողությունից, անպայման ձևերը կգտնեն, բայց եթե հարցեր ունենաք, ասեք անպայման):

(more…)